Το σχολικό έτος 2021-2022 μπορεί να ξεκίνησε, κομμάτια αβεβαιότητας όμως παραμένουν από την πανδημία του COVID-19. Οι σκέψεις για τη σωματική υγεία και ασφάλεια των παιδιών, όπως η μετάδοση μικροβίων και η χρήση μάσκας, συνδυάζονται με ανησυχίες για το πώς να προετοιμαστούν τα παιδιά ακαδημαϊκά, κοινωνικά και συναισθηματικά για επιστροφή σε μια νέα καθημερινότητα.
Παρακάτω είναι τέσσερις προτεινόμενοι τομείς όπου γονείς και λοιποί φροντιστές μπορούν να βοηθήσουν στην προετοιμασία ενός παιδιού για την επιστροφή κατά το σχολικό έτος 2021- 2022:
- Αντιμετωπίστε αρνητικά συναισθήματα
- Ενθαρρύνετε δεξιότητες σχολικής ετοιμότητας
- Δημιουργήστε ρουτίνες και προγράμματα
- Θεσπίστε επικοινωνία με τον δάσκαλο/α του παιδιού σας
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ
Μετά από ενάμιση σχεδόν χρόνο ‘’εγκλωβισμένοι’’ στο σπίτι, τόσο μικρά παιδιά αλλά και ενήλικες μπορεί να εκφράσουν μια πληθώρα από αρνητικά συναισθήματα κατά τη διάρκεια αναπροσαρμογής στις συνήθεις νόρμες όπως επιστροφή στο σχολείο, στον εργασιακό χώρο κτλ. Το άγχος του χωρισμού μπορεί να είναι ένα τυπικό μέρος της ανάπτυξης κυρίως σε βρέφη και νήπια, αλλά μπορεί να γίνει πιο έντονο και για άλλες ηλικιακές ομάδες καθώς τα παιδιά επιστρέφουν στο σχολείο μετά από μια πολύ ακανόνιστη σχολική χρονιά το 2020-2021.
Για να μειωθεί το άγχος του χωρισμού:
- Ξεκινήστε κάνοντας το παιδί σας να περάσει χρόνο σε διαφορετικό δωμάτιο του σπιτιού για κάποιο χρονικό διάστημα και συνεχίστε μέχρι να αφήσετε το παιδί σας με έναν άλλο αξιόπιστο φροντιστή ενώ βγαίνετε από το σπίτι. Να είστε ξεκάθαροι με το πού πηγαίνετε και πόσο καιρό θα λείπετε επιστρέψτε όταν το λέτε. Συζητήστε με τα παιδιά σας και παίξτε ρόλους όπως για το τι μπορούν να περιμένουν να συμβεί κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας κτλ. Αυτή η πρακτική και η συνομιλία θα βάλουν τα θεμέλια ώστε να δημιουργηθεί εμπιστοσύνη με το παιδί σας.
- Καθιερώστε ένα αγαπημένο τελετουργικό αντίο. Δημιουργήστε ένα τελετουργικό χωρισμού, όπως δύο αγκαλιές και ένα φιλί σε κάθε μάγουλο ή δώστε στο παιδί σας μια ειδική ρήση κτλ. Εάν χρησιμοποιείται με συνέπεια, αυτό το τελετουργικό σηματοδοτεί στο παιδί σας ότι χωρίζετε, αλλά είναι ασφαλές και αγαπητό. Αποφύγετε τις έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις που μπορεί να λειτουργήσουν ως τροχοπέδη στο στόχο σας.
- Μην απορρίπτετε το άγχος του παιδιού σας, αλλά αντίθετα, αφήστε του χρόνο και χώρο για να εκφράσει τα συναισθήματά του. Να είστε ειλικρινείς και ενθαρρυντικοί με τα δικά σας συναισθήματα.
ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑΣ
Μετά από ένα χρόνο πολύ ακανόνιστης σχολικής δραστηριότητας, πολλοί γονείς αναρωτιούνται αν το παιδί τους θα τα καταφέρει ακαδημαϊκά και κοινωνικά. Υπήρχε απώλεια μάθησης; Πώς θα μάθει το παιδί μου πώς να κάνει φίλους μετά από ένα χρόνο απομόνωσης;
Σίγουρα υπήρξε απώλεια χρόνου στην τάξη το προηγούμενο σχολικό έτος, αλλά η μάθηση δεν σταμάτησε ποτέ για τα παιδιά. Υπήρχε απώλεια χρόνου εκμάθησης, όχι απώλεια μάθησης. Τα παιδιά πρέπει να είναι σε θέση να αποκτήσουν γνώσεις και να συνθέσουν πληροφορίες, αλλά για να είναι επιτυχημένα κάποια μέρα, τα παιδιά χρειάζονται επίσης τις δεξιότητες ζωής στις οποίες έχουν εργαστεί καθ’ όλη τη διάρκεια της πανδημίας, όπως συνεργασία, προοπτική, διαπραγμάτευση, ευέλικτη σκέψη, ενσυναίσθηση κτλ. Υπήρχαν όμως και χαμένες ευκαιρίες για κοινωνική ανάπτυξη κατά τη διάρκεια της πανδημίας και οι γονείς μπορεί να ανησυχούν για τα παιδιά που δε θα θυμούνται πώς να πλοηγηθούν στις φιλίες όταν επιστρέψουν στο σχολείο.
Συμβουλές για σχολική ετοιμότητα:
- Επιτρέποντας στο παιδί σας χρόνο τόσο για δομημένο όσο και για αδόμητο παιχνίδι (συμπεριλαμβανομένου του παιχνιδιού σε εξωτερικούς χώρους) παρέχει μια ευκαιρία στα παιδιά να εξασκήσουν λεξιλόγιο, μαθηματικά, επίλυση προβλημάτων, συναισθηματική ρύθμιση, κριτική σκέψη, δημιουργικότητα και συνεργασία.
- Ενθαρρύνετε την ευθύνη και την ανεξαρτησία. Τα παιδιά θα αισθάνονται πιο σίγουρα και άνετα όταν εμφανίζονται στο σχολείο εάν είναι σε θέση να κάνουν μερικά πράγματα μόνα τους, όπως να φορέσουν το παλτό/τα παπούτσια τους ή να ανοίξουν το δικό τους δοχείο τροφίμων. Άλλοι τρόποι για την προώθηση της ανεξαρτησίας περιλαμβάνουν το να ολοκληρώνει το παιδί σας απλές δουλειές του σπιτιού ή να απομακρύνει μια μακροπρόθεσμη εργασία, όπως ένα παζλ ή ένα έργο κηπουρικής.
- Οι δεξιότητες των εκτελεστικών λειτουργιών είναι οι δεξιότητες που δημιουργούν τα παιδιά για επιτυχημένη μάθηση και υπάρχουν πολλοί τρόποι να τις δουλέψετε στο σπίτι. Αυτές οι δεξιότητες περιλαμβάνουν πράγματα όπως το να μπορείς να θυμάσαι και να χρησιμοποιείς κομμάτια πληροφοριών, την ικανότητα να κυριαρχείς στις παρορμήσεις, να μένεις συγκεντρωμένος και να σκέφτεσαι πριν δράσεις, αλλά και την ικανότητα να αλλάζεις ταχύτητες και να προσαρμόζεσαι.
- Αφήστε την ιδέα ότι η εκπαίδευση συμβαίνει μόνο σε ένα δομημένο, επίσημο περιβάλλον τάξης και παρατηρήστε τις ευκαιρίες μάθησης στις καθημερινές σας ρουτίνες. Η προετοιμασία πρωινού, η ανάγνωση ιστοριών πριν από τον ύπνο ή το περπάτημα είναι ευκαιρίες για την ανάπτυξη δεξιοτήτων λεξιλογίου, ακολουθίας, καταμέτρησης, ταξινόμησης κτλ.
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΡΟΥΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ
Η ύπαρξη κάποιας προβλέψιμης δομής και τελετουργιών βοηθάει πολύ στη στήριξη της συναισθηματικής ευημερίας των παιδιών. Συζητήστε με το παιδί σας για αυτό που φαίνεται να λειτουργεί καλά και για το πού υπάρχουν ευκαιρίες για βελτίωση της διαδικασίας.
- Καθιερώστε σαφείς ρουτίνες για να εξαλείψετε την καθημερινή λήψη αποφάσεων και να αυξήσετε την αποδοτικότητα. Η ικανότητα ολοκλήρωσης της ρουτίνας χωρίς γονική προτροπή δίνει στα παιδιά μια αίσθηση επιτυχίας και προάγει την ευθύνη. Για μικρά παιδιά που δεν είναι ακόμη σε θέση να διαβάσουν, οι οπτικές ρουτίνες (με εικόνες) δίνουν μια αίσθηση ανεξαρτησίας. Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, οι οπτικές ρουτίνες μπορούν να αντικατασταθούν με απλές λίστες ελέγχου μέχρι να δημιουργηθεί μια συνήθεια
- Μιλήστε θετικά για τη νέα ρουτίνα. Τα παιδιά συχνά υιοθετούν τις στάσεις που έχουν οι ενήλικες στη ζωή τους, οπότε είναι σημαντικό να είναι πρότυπο θετικότητας ακόμη και σε περιόδους αβεβαιότητας
- Εξασκηθείτε στη νέα σας ρουτίνα. Ξεκινήστε το νέο σας πρόγραμμα επιστροφής στο σχολείο τρεις έως πέντε ημέρες πριν από την πρώτη ημέρα. Θυμηθείτε να ξυπνήσετε αρκετά νωρίς για να διαθέσετε χρόνο για όλα όσα πρέπει να γίνουν, όπως πρωινό, μεσημεριανό γεύμα, συγκέντρωση αντικειμένων, πιάσιμο λεωφορείου ή αυτοκινήτου κ.λπ. Για παιδιά προσχολικής και μεγαλύτερης ηλικίας, ενημερώστε τους ότι έρχεται μια μετάβαση.
- Διατηρήστε ένα πρόγραμμα ύπνου. Τα παιδιά μπορεί να επιχειρήσουν να το παραβιάσουν πολλές φορές, αλλά είναι υγιές να διατηρηθεί αυτή η κανονικότητα. Οι αλλαγές στο πρόγραμμα ύπνου έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά μας. Εάν είναι δυνατόν, αφιερώστε 3 έως 5 ημέρες πριν από την πρώτη ημέρα του παιδιού σας στο νέο πρόγραμμα. Ρυθμίστε τα ξυπνητήρια σας με αρκετό χρόνο για να ξυπνήσετε το παιδί σας και να ξεκινήσετε τη νέα σας ρουτίνα.
- Μην παραμελείτε την πρωινή σας ρουτίνα. Τι είναι αυτό που εσείς, ως ενήλικας, πρέπει να κάνετε για να ξεκινήσετε τη μέρα σας; Ρυθμίστε την ώρα που ξυπνάτε το πρωί για να σας βοηθήσει να ξεκινήσετε τη μέρα σας με αίσθηση ηρεμίας και αταξίας.
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ ΜΕ ΤΟΝ ΔΑΣΚΑΛΟ/ΛΑ
Η επιστροφή στο σχολείο μετά από μια ταραχώδη χρονιά, θα απαιτήσει από εκπαιδευτικούς και οικογένειες να συνεργαστούν και να επικοινωνήσουν ακόμη πιο αποτελεσματικά. Το να παραμένετε ενημερωμένοι και συνδεδεμένοι μπορεί να μειώσει τα συναισθήματα άγχους και να σας δώσει έναν τρόπο να υποστηρίξετε τη μάθηση του παιδιού σας στο σπίτι.
- Δημιουργήστε θετική επικοινωνία με τους δασκάλους του παιδιού σας. Καθορίστε τις ερωτήσεις σας και ζητήστε λεπτομέρειες εκ των προτέρων, οι οποίες θα εξαλείψουν πολλά προβλήματα αργότερα.
- Συνεργασία και υποστήριξη με εκπαιδευτικούς. Μιλήστε θετικά μπροστά στα παιδιά σας και θυμηθείτε να εκφράσετε την ευγνωμοσύνη σας απευθείας στους δασκάλους.
- Εστιάστε στο συμφέρον του παιδιού σας. Το πιο σημαντικό, να θυμάστε ότι όταν οι γονείς και οι δάσκαλοι εργάζονται μαζί, ένα παιδί έχει μια ομάδα ενηλίκων που φροντίζουν και είναι συνεπείς για να αναδείξουν το καλύτερο του παιδιού!
Το σχολικό έτος 2021-2022 θα είναι μια επιστροφή σε αυτό το «νέο φυσιολογικό» που όλοι ελπίζαμε τους τελευταίους 18 μήνες. Οι δεξιότητες ανθεκτικότητας που έχουν μάθει τα παιδιά μας θα μπουν σε εφαρμογή.
Καλή επιτυχία σε όλους τους μαθητές αλλά και τους φροντιστές τους καθώς προχωράμε σε μια νέα μετάβαση!
Μπούρα Ιωάννα
Ψυχολόγος Α.Π.Θ. – Παιδοψυχολόγος
