« ΤΑ ΣΙΩΠΗΛΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΠΟΥ ΦΩΝΑΖΟΥΝ ΒΟΗΘΕΙΑ»
Παιδική κακοποίηση: Μια λέξη με βαρύγδουπο περιεχόμενο το οποίο συχνά τρομάζει μικρούς και μεγάλους με αποτέλεσμα να κλείνουμε πεισματικά τα αυτιά στο άκουσμα της . Τα νούμερα όμως ανησυχητικά αντί να μειώνονται αυξάνονται. Τι περιλαμβάνει άραγε η παιδική κακοποίηση και ποιο είναι το πραγματικό της πρόσωπο; Η γνώση αποτελεί ασπίδα προστασίας αλλά και πρόληψη!
Συχνά πέφτουμε στην παγίδα να θεωρούμε ότι κακοποίηση αποτελεί μόνο η έκδηλη και ηθελημένη άσκηση βίας η οποία μπορεί να προκαλέσει πόνο, βλάβη στο παιδί σε σωματικό ή αναπτυξιακό επίπεδο. Δυστυχώς η κακοποίηση δεν σταματά εκεί. Καλό είναι να αναφερθούν λίγα λόγια γιατι χειρότερο της αμάθειας είναι η ημιμάθεια η οποία συχνά ‘’θολώνει’’ τα νερά της κρίσης μας.
- Σωματική κακοποίηση: Η πρόκληση τραυματισμού από άτομο που φροντίζει το παιδί, με τρόπο μη τυχαίο με σκοπό τον παραδειγματισμό.
- Ψυχολογική/συναισθηματική κακοποίηση: Όταν ένα άτομο μεταφέρει στο παιδί χαρακτηρισμούς και συναισθήματα απειλής, εγκατάλειψης, ανικανότητας, μη αποδοχής. Περιλαμβάνει επίμονη και διάχυτη απόρριψη, ή απομόνωση του παιδιού.
- Σεξουαλική κακοποίηση: Πράξεις που αφορούν οποιουδήποτε τύπου επαφής ενός ενηλίκου με ένα παιδί που στοχεύουν στη σεξουαλική ικανοποίηση του ενηλίκου, ο οποίος έχει πάντα την αποκλειστική ευθύνη αυτών των πράξεων (καθώς τα παιδιά δεν είναι δυνατόν να συναινέσουν σε οποιαδήποτε τέτοια ενέργεια).
- Παραμέληση: Μη παροχή επαρκούς φροντίδας και προστασίας, με αποτέλεσμα το παιδί να κινδυνεύει από ανεπαρκή θρέψη, ένδυση, υγιεινή-ιατρική φροντίδα και επίβλεψη.
Ποια είναι τα σημάδια που μαρτυρούν τον εφιάλτη;
Αν και οξύμωρο καθώς δίπλα από τα πρόσωπα φροντίδας περιμένει κανείς να δει την αγάπη και τη στοργή τις περισσότερες φορές οι θύτες της κακοποίησης εντοπίζονται στο στενό οικογενειακό -φιλικό κύκλο του παιδιού. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που τα παιδιά συγχέουν την κακοποιητική συμπεριφορά με την εκδήλωση αγάπης. Επίσης τα παιδιά -ιδιαίτερα μέχρι κάποια ηλικία- δυσκολεύονται να εκφράσουν αυτό που νιώθουν με λόγια, επομένως, επιστρατεύουν άλλους τρόπους για να εκφράσουν τη δυσφορία και τον φόβο που βιώνουν . Όσον αφορά την κακοποίηση συχνά τα παιδιά ‘’φωνάζουν’’ χωρίς να μιλούν. Τα σημάδια που ψάχνουμε είναι τόσο σωματικά όσο και συναισθηματικά -συμπεριφορικά. Aς μάθουμε ποιοι είναι οι πιο πιθανοί τρόποι να μας ‘’μιλήσει’’ ένα παιδί.
Εξετάζουμε την πιθανότητα για σωματική κακοποίηση όταν το παιδί :
- Έχει ανεξήγητα καψίματα, δαγκωνιές, μελανιές κατάγματα και μαυρισμένα μάτια. Φέρει μελανιές ή άλλα εμφανή σημάδια, ιδιαίτερα μετά από απουσία του από τις θεραπείες ή το σχολείο.
- Έχει κακώσεις που δεν αιτιολογούνται επαρκώς, δεν αντιμετωπίζονται ιατρικά και καλύπτονται σκόπιμα από ανάλογα ρούχα.
- Παραπονείται ότι πονάει ή δυσκολεύεται να κινηθεί
- Φοβάται την παροχή ιατρικής βοήθειας ή την επικοινωνία του σχολικού/θεραπευτικού υπεύθυνου με τους γονείς του
- Φαίνεται φοβισμένο με τους γονείς και κλαίει όταν έρχεται η ώρα να επιστρέψει στον γονέα. / Οπισθοχωρεί στο πλησίασμα ενήλικα
- Παρουσιάζει τάσεις φυγής, αυτοκαταστροφικές ή ετεροκαταστροφικές τάσεις
Το συναισθηματικά κακοποιημένο παιδί τείνει να εμφανίζει τα παρακάτω :
- Στοιχεία νεύρωσης, υπερβολική αντίδραση στην αποτυχία, χαμηλή αυτοεκτίμηση , απόσυρση ,κατακόρυφη μείωση σχολικών επιδόσεων
- Υπερβολικές συμπεριφορές, όπως είναι υπερβολικά απαιτητικό ή δείχνει υπέρμετρη παθητικότητα ή επιθετικότητα
- Φέρεται είτε ως ενήλικας, αναλαμβάνοντας για παράδειγμα τον ρόλο του γονέα για τα άλλα παιδιά, είτε παρουσιάζει στοιχεία παλινδρόμησης, όπως για παράδειγμα «βρέχει» ξαφνικά το κρεβατάκι του.
Το παιδί που κακοποιείται σεξουαλικά εμφανίζει:
- Ακατάλληλη σεξουαλική δραστηριότητα με παιχνίδια ή αντικείμενα.
- Γνώσεις σεξουαλικού περιεχομένου οι οποίες δεν συνάδουν με το αναπτυξιακό του επίπεδο
- Επίμονοι εφιάλτες / προβλήματα ύπνου
- Απόσυρση ή έντονη προσκόλληση σε κάποιον ενήλικα
- Ασυνήθιστη μυστικοπάθεια
- Ξαφνικές απρόσμενες αλλαγές στη διάθεση και την προσωπικότητα
- Ανεξήγητος φόβος τοποθεσιών ή ατόμων
- Κατοχή νέων λέξεων ενηλίκων για μέρη του σώματος χωρίς εμφανή πηγή
- Αδικαιολόγητα δώρα ή χρήματα από άγνωστο φίλο
- Αδικαιολόγητη υπεραισθησία στα γεννητικά όργανα / αυτοτραυματισμός περιοχών (κόψιμο ή κάψιμο)
Τι κάνουμε στην υποψία κακοποίησης , που μπορούμε να απευθυνθούμε ;
Προσεγγίζουμε το παιδί με ήρεμο τρόπο που να εμπνέει σιγουριά και ασφάλεια. Το παιδί πρέπει να νιώσει ότι μπορεί να μας εμπιστευθεί. Τονίζουμε ότι είμαστε δίπλα του και ότι «δεν έχει να ανησυχεί για τίποτα». Δεν το κατηγορούμε για το συμβάν ή τα συμβάντα. Έχει μεγάλη σημασία το παιδί να μη νιώσει άλλες ενοχές. Αν δεν θέλει να μας μιλήσει του αφήνουμε το χρόνο και το χώρο να εκφραστεί απομακρύνοντας το άμεσα από το κακοποιητικό περιβάλλον. Για όλες τις περιπτώσεις παιδικής κακοποίσης μπορούμε να απευθυνθούμε στη γραμμή SOS για τα παιδιά 1056 .
Ας κάνουμε τη γνώση μας ασπίδα και την αγάπη μας προστασία !
Ευαγγελία – Ραφαέλα Μαρινάκη,
Ψυχολόγος
