«Μαμά – μπαμπά που μένει ο Αϊ Βασίλης; » «Yπάρχει; » . Είναι μερικές από τις ερωτήσεις των παιδιών όταν πλησιάζει η περίοδος των Χριστουγέννων. Αυτές οι παιδικές απορίες συχνά φέρνουν τους γονείς σε αμήχανη θέση μη ξέροντας ποια είναι η σωστή απάντηση. Κάποιοι γονείς σκέφτονται « Είναι σα να λέμε ψέματα στο παιδί , θα χάσει την εμπιστοσύνη του σε εμάς » . Άλλοι τάσσονται υπέρ του μύθου αναλογίζοντας « Δεν θέλω το παιδί μου να χάσει τη μαγεία και το πνεύμα των Χριστουγέννων».
Το μυστικό του Αϊ Βασίλη δεν βλάπτει αλλά αντίθετα μπορεί να ενισχύσει τις οικογενειακές σχέσεις και να δημιουργήσει νέους δεσμούς .Ο Άγιος Βασίλης μπορεί να γίνει μέρος της οικογενειακής παράδοσης αφού είναι μια ευχάριστη συνθήκη γύρω από την οικογένεια, η οποία θα έρθει πιο κοντά (π.χ. οι γονείς θα «συνεργαστούν» για να πουν μια πειστική ιστορία για το πώς μπήκε ο Αϊ Βασίλης στο σπίτι. Το μεγαλύτερο αδερφάκι θα αποσπάσει τη προσοχή από το μικρότερο παιδί ώστε να μην γίνει αντιληπτό το σχέδιο ώστε στο τέλος να καταλήξει όλη η οικογένεια να ανοίγει τα δώρα κάτω από το δέντρο ). Επίσης, το παραδοσιακό γράμμα στον Άγιο Βασίλη, συμβάλλει στην αυτογνωσία του παιδιού και στον προσωπικό του αναστοχασμό. Μπορούμε να προτρέψουμε το παιδί να γράψει τα προσωπικά του κατορθώματα στον Άγιο Βασίλη , τι το δυσκόλεψε όλον το χρόνο και τι επιθυμεί για την καινούργια χρονιά. Έτσι , το γράμμα του Αϊ Βασίλη αποκτά πραγματική υπόσταση και βοηθάει το παιδί να ανακαλύψει τον εαυτό του.
Η πίστη στον Άγιο Βασίλη σύμφωνα με την ηλικία του παιδιού
Ο Αϊ Βασίλης αντικατοπτρίζει και συμβάλλει στην ανάπτυξη του παιδιού . Πιο αναλυτικά τα μικρά παιδιά, ηλικίας 2-6 ετών σύμφωνα με τα στάδια ανάπτυξης του *Piaget βρίσκονται στο στάδιο της προσυλλογιστικής νοημοσύνης . Με λίγα λόγια το παιδί αντιλαμβάνεται τον κόσμο μέσα από σύμβολα . Επιπλέον η σκέψη του είναι μαγική, δηλαδή το παιδί αδυνατεί να διαχωρίσει το πραγματικό από το φανταστικό. Επομένως σε αυτό το στάδιο η φαντασία διαδραματίζει μεγάλο ρόλο στην επεξεργασία του περιβάλλοντος του. Μέσα από τη φανταστική ιστορία του Άγιου Βασίλη ,το παιδί εμπλουτίζει τη φαντασία και τη δημιουργικότητα του και εξερευνά τον κόσμο και τις σχέσεις μέσα από το ασφαλές πλαίσιο του παραμυθιού. Για παράδειγμα, τροφή για συζήτηση με το παιδί, μπορεί να αποτελέσει η σπουδαιότητα της συνεργασίας όλων των ξωτικών για να μπορέσουν μέσα σε ένα βραδύ ετοιμάσουν όλα τα δώρα.
* Jean William Fritz Piaget, 1896 -1980 – Τheory of cognitive development
Μέχρι ποια ηλικία κρατάει το μαγικό μυστικό του Αϊ Βασίλη ;
Oπως αναφέρθηκε και παραπάνω, τα μικρά παιδιά διαθέτουν μαγική σκέψη. Σταδιακά , αυτός ο τρόπος ερμηνείας αρχίζει να υποχωρεί και παίρνει τη θέση του ο λογικός-αναλογικός τρόπος σκέψης. Σε αυτήν την περίοδο τα παιδιά αρχίζουν να ερμηνεύουν τα γεγονότα με λογικούς συλλογισμούς. Αυτό σημαίνει πως από μόνα τους θα μπουν στη διαδικασία να λύσουν το μυστήριο περί ύπαρξης του Αϊ Βασίλη. Για παράδειγμα, θα αρχίσουν να προβληματίζονται για το λόγο που ποτέ δεν τον έχουν τσακώσει να αφήνει τα δώρα επ’αυτοφώρω , ή πως γίνεται να προλαβαίνει να δώσει όλα τα δώρα σε όλα τα παιδιά, ή πως γίνεται να γνωρίζει που μένουν όλες οι οικογένειες κτλ . Σε κάθε περίπτωση, τα παιδιά πλέον αντιλαμβάνονται ότι είναι πιο λογικό ο Άγιος Βασίλης να είναι η μαμά και ο μπαμπάς. Αυτή είναι η στιγμή που συνήθως οι γονείς θα αποκαλύψουν το μυστικό ή που δε θα χρειαστεί να πουν τίποτα, γιατί απλώς ,όλοι ξέρουν, τι συμβαίνει καθώς πλέον τα παιδιά αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους αρκετά «μεγάλο» ώστε να πιστεύει στις μαγικές ιδιότητες του Αϊ Βασίλη.
Ποια είναι η δική μας κατάλληλη προσέγγιση στις ερωτήσεις των παιδιών ;
- “Εσύ τι πιστεύεις; ‘’ : Είναι σημαντικό μάθουμε τι πιστεύει το ίδιο το παιδί. Έτσι αν μας πει ότι πιστεύει στ’ αλήθεια στον Αϊ Βασίλη και ότι παρά τα λεγόμενα του περίγυρου και των φίλων του , το ίδιο συνεχίζει να πιστεύει στην ύπαρξη του , τότε μάλλον δεν είναι ακόμα η κατάλληλη στιγμή να αποκαλύψουμε το μυστικό.
- ‘’Ο Αϊ Βασίλης υπάρχει όσο πιστεύεις ότι υπάρχει’’ :Μπορεί να πιστεύουμε ότι δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για να αποκαλύψουμε το μυστικό αλλά ταυτόχρονα μπορεί να υπάρχουν εύλογες απορίες και αντενδείξεις στο παιδί (απόψεις συνομήλικων -περίγυρου ) .Για αυτό το λόγο μπορούμε να εξηγήσουμε στο παιδί ότι ο Αϊ Βασίλης υπάρχει όσο πιστεύουμε ότι υπάρχει. Επομένως ο φίλος που ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχει, έχει δίκιο, καθώς έπαψε να πιστεύει στην ύπαρξη του.
- Λεμέ τι σημαίνει πραγματικά ο Αϊ Βασίλης για εμάς : Ναι ο Αϊ Βασίλης μπορεί να μην είναι ένας παχουλός κύριος, με άσπρη γενειάδα και κόκκινη φορεσιά. Ο Αϊ Βασίλης πρεσβεύει την αγάπη , την ελπίδα . την προσφορά τη γενναιοδωρία . Επομένως μπορούμε όλοι να γίνουμε ο Αϊ Βασίλης , αυτό είναι άλλωστε και το πραγματικό πνεύμα των εορτών.
- Λέμε την αλήθεια αν πιστεύουμε ότι το παιδί είναι γνωστικά και συναισθηματικά έτοιμο. Είναι πιθανό το παιδί να αρχίζει να έχει βαθιές αμφιβολίες για την ύπαρξη του Αϊ Βασίλη και απλά να διστάζει να τις επικοινωνήσει. Είναι προτιμότερο από το στείρο « Δεν υπάρχει ο Άγιος Βασίλης» να του εξιστορήσουμε τον πραγματικό Άγιο Βασίλη (Άγιο Νικόλαο) ο οποίος είχε αφιερώσει την ζωή του σε αγαθοεργίες και παραμένει μέχρι και σήμερα ζωντανός μέσα από το μύθο του Αϊ Βασίλη , αποτελώντας έτσι σύμβολο ανιδιοτελούς αγάπης και ελπίδας.
”Χριστούγεννα, παιδί μου, είναι η αγάπη εν δράσει. Κάθε φορά που αγαπάμε,
κάθε φορά που δίνουμε, είναι Χριστούγεννα.’’ : Dale Evans Rogers ,1980
Ευαγγελία Ραφαέλα Μαρινάκη | Ψυχολόγος
