Aυτοεκτίμηση : Μια λέξη, την οποία, λίγο- πολύ όλοι γνωρίζουμε αναφερόμενοι στην έννοια της εκτίμησης και σεβασμού προς τον εαυτό μας. Η αυτοεκτίμηση αποτελεί στοιχείο κλειδί για τη δημιουργία της υγιής συναισθηματικής μας ανάπτυξης. Όμως , τι σημαίνει πραγματικά αυτοεκτίμηση ,ποια είναι τα οφέλη της και πώς καλλιεργείται;
Aυτοεκτίμηση ονομάζουμε την αίσθηση της αξίας που αποδίδουμε προς τον ίδιο μας τον εαυτό. Η αυτοεκτίμηση αφορά, δηλαδή, σε μια εσωτερική αίσθηση για τον εαυτό μας. Όταν έχουμε καλή αυτοεκτίμηση, νιώθουμε ευχαριστημένοι με τον εαυτό μας και ταυτόχρονα, αγαπητοί και αποδεκτοί από τους άλλους για αυτό που είμαστε. Μέσω της αυτοεκτίμησης το άτομο αξιολογεί τον εαυτό του, πόσο ικανό , σημαντικό και άξιο είναι. Μετέπειτα, σύμφωνα με την αξιολόγηση αποφασίζει τι επιλογές θα κάνει , πώς θα συμπεριφέρεται απέναντι στον άλλους αλλά και προς τον εαυτό του . Γίνεται λοιπόν αντιληπτό, ότι η καλλιέργεια της αυτοεκτίμησης διαδραματίζει μεγάλο ρόλο στο ατομικό-κοινωνικό- περιβαλλοντικό επίπεδο ενός ανθρώπου.
Όσον αφορά τα παιδιά , η χαμηλή αυτοεκτίμηση βρίσκεται συχνά η αιτία της πυραμίδας των προβλημάτων που εμφανίζουν. Πιο αναλυτικά, ένα παιδί το οποίο έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση αναφέρεται στον εαυτό του με αρνητικούς χαρακτηρισμούς. Συνήθως, δε δέχεται την κριτική των άλλων ακόμα και αν είναι εποικοδομητική καθώς του δημιουργεί επιπρόσθετο άγχος. Οι μαθησιακές του αποδόσεις δεν ανταποκρίνονται στις δυνατότητες του και βιώνει αισθήματα ματαίωσης. Επίσης δυσκολεύεται να εκφράσει τις ανάγκες , τα συναισθήματα του και να δημιουργήσει στενές σχέσεις καθώς νιώθει συνέχεια ότι απορρίπτεται ,με αποτέλεσμα συχνά να υιοθετεί παραβατικές συμπεριφορές.
Η έννοια της αυτοεκτίμησης αρχίζει να θεμελιώνεται ήδη από την παιδική ηλικία, στην οποία το παιδί είναι ‘’ευάλωτο’’ και δε διαθέτει ακόμα επαρκείς άμυνες για να αυτοπροστατευθεί από οποιαδήποτε αρνητική συνθήκη. Το παιδί τα πρώτα χρόνια της ζωής του είναι ένας άγραφος πίνακας ( Tabula rasa) με αποτέλεσμα οτιδήποτε του επικοινωνούμε να αποτυπώνεται έντονα. Τα παιδιά βλέπουν τον εαυτό τους μέσα απο τα μάτια και τη στάση των γονέων. Ο πρώτος καθρέπτης της προσωπικότητας των παιδιών είναι η στάση και οι συμπεριφορές των γονέων απέναντι στις πρώιμες πρωτοβουλίες που παίρνουν τα παιδιά στην αρχή της ζωής τους.
Πώς καλλιεργούμε την αυτοεκτίμηση στα παιδιά;
- Επικοινωνούμε στα παιδιά πόσο σημαντικά είναι για εμάς, πόσο εκτιμάμε την παρουσία τους ,εκφράζοντας την αγάπη μας και τη στοργή μας.
- Περνάμε ποιοτικό χρόνο με τα παιδιά και τους δείχνουμε πόσο απολαμβάνουμε να δημιουργούμε στιγμές μαζί τους. Όταν τα παιδιά νιώθουν σημαντικά για τους σημαντικούς, για τα ίδια, ανθρώπους , νιώθουν υπερήφανα για τον εαυτό τους.
- Αντικαθιστούμε το ‘’ευχαριστώ’’ με επισημάνσεις ευγνωμοσύνης. Για παράδειγμα αν το παιδί βοηθήσει τη μαμά με τα ψώνια του σουπερμάρκετ, μπορούμε να του επισημάνουμε πόσο βοηθητική ήταν η κίνηση του για εμάς αντί να προτιμήσουμε να το ευχαριστήσουμε με τον τυπικό τρόπο.
- Παροτρύνουμε τα παιδιά να αναλάβουν πρωτοβουλίες και ευθύνες χωρίς να παρεμβαίνουμε στην επίλυση των προβλημάτων τους ανάλογα πάντα με το ηλικιακό τους επίπεδο.
- Αποφεύγουμε τις ταπεινωτικές ταμπέλες. Για παράδειγμα «Δεν είσαι άχρηστος , επειδή απέτυχες , την επόμενη φορά θα τα πας καλύτερα».
- Επιβραβεύουμε όχι μόνο την επιτυχία αλλά και την αποτυχία. Μέσω αυτής της διαδικασίας τα παιδιά θα αποκτήσουν ψυχική ανθεκτικότητα η οποία θα τους δημιουργήσει μια θετική εικόνα εαυτού.
- Ωθούμε τα παιδιά να συμμετάσχουν σε δραστηριότητες και να ανακαλύψουν νέα ενδιαφέροντα ώστε να αντιληφθούν τον εαυτό τους , τις δυνατότητες τους και τις επιθυμίες τους.
- Ενθαρρύνουμε τα παιδιά να υιοθετήσουν στόχους και φιλοδοξίες. Εξηγούμε όμως και τα εμπόδια που μπορεί να βρεθούν στο δρόμο μας. Για αυτό είναι σημαντικό να πιστεύουμε στον εαυτό μας και να μην λοξοδρομούμε.
- Αποτελούμε στήριγμα για τα παιδιά και δίχτυ ασφαλείας. Είναι σημαντικό να νιώθουν ότι πλαισιώνονται από ασφάλεια και δεν είναι μετέωρα στις αντιξοότητες.
- Αποδεχόμαστε τα ψεγάδια της δικής μας προσωπικότητας , καθώς εμείς οι ίδιοι αποτελούμε «φωλιά» αγάπης και αποδοχής για τα παιδιά.
Αυτοεκτίμηση δεν αποτελεί η μονόπλευρη αναγνώριση των προτερημάτων μας , αλλά η αποδοχή των ελαττωμάτων μας με στόχο τη μετατροπή των δεύτερων σε εκ νέου προτερήματα.
Ευαγγελία Ραφαέλα Μαρινάκη , Ψυχολόγος
